Zasypiasz po wieczornym espresso bez problemu, a rano i tak budzisz się z ciężkimi powiekami? Kofeina wypita mniej niż sześć godzin przed snem spłyca sen, nawet gdy odpływasz od razu. Dlatego ostatnią kawę albo mocną herbatę piję co najmniej sześć godzin przed położeniem się do łóżka.
Sześć godzin liczę od zgaszenia światła
Zasada jest prosta. Biorę porę, o której zwykle kładę się spać, i cofam się o sześć godzin. To moja godzina graniczna dla kawy, mocnej herbaty i każdego napoju z kofeiną. Później w kubku ląduje woda albo napar bez kofeiny.
Najbardziej podstępne jest to, że kofeina nie musi utrudniać zasypiania, żeby zaszkodzić. Terapeutka zaburzeń snu Magdalena Komsta, znana jako „Pani Od Snu”, powołuje się na badania, według których sen po kofeinie jest po prostu płytszy. Zasypiam szybko, przesypiam noc, a mimo to rano czuję się, jakbym spała krócej.
Granicę łatwo przekroczyć niechcący. Wystarczy kawa „na rozbudzenie” po pracy, herbata do deseru u znajomych albo druga filiżanka przy serialu. Każda z nich, wypita za blisko snu, działa tak samo, choć przy zasypianiu niczego nie odczuwam.
Czy lampka wina do kolacji naprawdę przeszkadza?
Przeszkadza. Wiele osób traktuje wino albo piwo jako sposób na wyciszenie. Tymczasem nawet jedna lampka czy jedno piwo po kolacji wyraźnie zmienia architekturę snu, czyli to, jak układają się jego fazy w ciągu nocy. Efekt przypomina ten po kawie: noc mija, a odpoczynku jest mniej.
Do tej samej grupy należy papieros. Tytoń działa pobudzająco i, podobnie jak kofeina, spłyca sen. Kto pali wieczorem, ma więc drugi powód porannego zmęczenia, niezależnie od tego, o której wypił kawę.
Ostatnia rzecz przed snem to zwykle telefon. Szkodzi nie tylko niebieskie światło ekranu, ale też to, co przeglądam. Emocjonujące wiadomości czy kłótnie w komentarzach podkręcają pobudzenie dokładnie wtedy, gdy organizm powinien zwalniać.
Sypialnia ma być chłodna i ciemna
Kiedy pilnuję już kawy i kolacji bez alkoholu, zostaje pokój, w którym śpię. Temperatura nie powinna w nim przekraczać 20 st. C. Zimą łatwo o tym zapomnieć, bo kaloryfer grzeje cały wieczór, więc przykręcam go wcześniej i wietrzę sypialnię przed snem.
Drugi warunek to ciemność. Latarnia za oknem albo podświetlony szyld na budynku naprzeciwko potrafią rozjaśnić pokój bardziej, niż się wydaje. Pomagają zasłony lub rolety zaciemniające typu blackout, a najprostszym rozwiązaniem jest opaska na oczy.
Dlaczego płytszy sen widać na skórze
Gorszy sen oznacza gorszą regenerację całego organizmu. Według ekspertki może to nasilać bóle mięśni i zmniejszać elastyczność skóry. Dlatego zanim sięgnę po kolejny krem pod oczy, sprawdzam, o której wypiłam ostatnią kawę.
Niewyspanie nie kończy się na wyglądzie. Pogarsza radzenie sobie ze stresem, zwiększa drażliwość, utrudnia koncentrację i zapamiętywanie. Rozregulowuje też apetyt, bo rośnie wydzielanie greliny, czyli hormonu głodu, więc częściej ciągnie do kalorycznych przekąsek. Słaby sen wiąże się również ze wzrostem ciśnienia krwi i ryzykiem chorób układu krążenia.
Do tego wszystkiego nie potrzebuję kołdry obciążeniowej, plastrów na usta ani opaski, która liczy fazy snu. Komsta ostrzega, że nadmierne skupianie się na śnie potrafi paradoksalnie pogorszyć jego jakość i go skrócić. Badacze mają już nazwę na obsesyjne śledzenie wyników z trackerów: ortosomnia. Wystarczy mi godzina graniczna dla kawy, a co rano nie sprawdzam, jak „wypadła” noc.