Odsypiasz cały weekend, bo wierzysz, że każda dodatkowa godzina snu odmładza? Badanie z UK Biobank na około pół miliona osób pokazuje coś innego. Najlepsze wskaźniki starzenia narządów mieli ci, którzy według własnych deklaracji przesypiali między 6,4 a 7,8 godziny każdej nocy. Poniżej sześciu i powyżej ośmiu godzin wyniki były gorsze.
Więcej snu nie znaczy lepiej
Naukowcy z Uniwersytetu Columbia opublikowali wyniki w maju 2026 roku w „Nature”. Sięgnęli do brytyjskiej bazy UK Biobank i przeanalizowali 23 biologiczne zegary starzenia, czyli wskaźniki pokazujące kondycję konkretnych narządów i tkanek. Pod lupę trafiło 17 układów i struktur, między innymi mózg, serce, płuca i elementy układu odpornościowego.
Badacze zestawili te pomiary z deklarowaną długością snu i otrzymali krzywą w kształcie litery U. Najgorzej wypadały oba końce skali, czyli osoby śpiące mniej niż sześć godzin i te, które spały ponad osiem. Najlepiej wypadał środek skali, pas mieszczący się między 6,4 a 7,8 godziny.
Ten przedział nie jest jedną magiczną liczbą. Najkorzystniejsza wartość przesuwała się w zależności od narządu i od płci badanych. Dlatego 6,4–7,8 godziny warto traktować jako pas, w którym dobrze się mieścić, a nie normę co do minuty.
Jak wygląda litera U w zwykłym tygodniu?
Weź zwykły tydzień. Od poniedziałku do piątku wcześnie wstajesz do pracy i śpisz krócej niż sześć godzin, a w weekend odsypiasz ponad osiem. W dni robocze lądujesz na lewym ramieniu litery U, w sobotę i niedzielę przeskakujesz na prawe. Środek, w którym wyniki były najlepsze, omijasz prawie przez cały tydzień.
Sama długo traktowałam sobotnie spanie do południa jak zabieg odmładzający. Tymczasem zasady higieny snu radzą kłaść się i wstawać mniej więcej o tej samej godzinie, również w sobotę i niedzielę. Stały rytm łatwiej utrzymać w środku skali niż ciągłe nadrabianie zaległości.
Zależność, a nie wyrok
Autorzy badania mówią wprost, że nie udowodnili, iż długość snu sama przyspiesza albo spowalnia starzenie. Pokazali tylko, że jedno idzie w parze z drugim. To ważne rozróżnienie, bo sen może być przede wszystkim sygnałem, w jakiej formie jest cały organizm.
Przy krótkim śnie mechanizm wydaje się prostszy. Przewlekły niedobór może rozregulować hormony, nasilać reakcje stresowe, utrudniać regenerację oraz wpływać na poziom cukru we krwi i ciśnienie tętnicze. U osób śpiących poniżej sześciu godzin częściej występowały depresja, zaburzenia lękowe, otyłość, cukrzyca typu 2, nadciśnienie, choroba niedokrwienna serca i zaburzenia rytmu serca.
Z długim snem sprawa jest bardziej złożona. Sam w sobie nie musi szkodzić, ale często towarzyszy przewlekłym chorobom, zaburzeniom psychicznym albo słabej jakości nocnego odpoczynku. Jeśli ktoś regularnie śpi ponad osiem godzin i dalej jest zmęczony, ma raczej powód, żeby poszukać przyczyny, niż dowód na zdrowy tryb życia. Oba krańce skali wiązały się też z chorobami układu oddechowego i pokarmowego, takimi jak astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc, zapalenie żołądka i refluks.
Czy w takim razie skracać sen do siedmiu godzin?
Nie. Z badania nie wynika, że trzeba nastawiać budzik wcześniej. Amerykańska agencja CDC radzi, by dorośli między 18. a 60. rokiem życia przesypiali minimum siedem godzin każdej doby. Polskie materiały edukacyjne wskazują dla większości dorosłych zakres od siedmiu do dziewięciu godzin. Przedział z „Nature” częściowo pokrywa się z tymi zaleceniami i nie jest zachętą do oszczędzania na śnie.
Liczy się też to, jak się czujesz po przebudzeniu i czy w ciągu dnia nie walczysz z sennością. Osiem godzin w łóżku nie gwarantuje regeneracji, jeśli sen jest płytki, przerywany albo zakłócany problemami z oddychaniem. Pomaga ciche, zaciemnione i niezbyt ciepłe pomieszczenie oraz mniej ekranów przed snem. Warto też odpuścić późną kawę, alkohol i obfite posiłki.
Jeśli głośno chrapiesz, zdarza ci się przestawać oddychać we śnie albo w dzień morzy cię senność, idź z tym do lekarza, nawet gdy liczba przespanych godzin wygląda wzorowo.